PART 1: Ang Lihim ni Mama Tuwing Huwebes

Akala ko, ninanakawan ang 68-anyos kong nanay.

Akala naman ng kapatid kong babae, may boyfriend siya.

Pareho kaming mali.

Tuwing Huwebes, eksaktong alas-dos, isinusuot ni Mama ang pinakamaganda niyang blouse, nagpapasundo, at nawawala nang apat na oras.

Ayaw niyang sabihin kung saan siya pumupunta.

Umuuwing matigas maglakad, at nababawasan ng 200 dollars ang envelope sa loob ng lalagyan niya ng bigas.

Noong una kong tinanong, sinabi niya, “May mga inasikaso ako, Joanne.”

Noong pangalawa, sinabi niya, “Puwede pa rin naman akong magkaroon ng sariling buhay.”

Noong pangatlo, hinila niya palayo sa akin ang lalagyan ng bigas at bulyaw niya, “Tigilan mo ang pagbilang sa pera ko.”

Hindi pa ako kinausap nang ganoon ni Mama.

Kahit noong 16 ako at umuwi akong may piercing sa ilong.

11 buwan nang wala si Papa.

Mula sa libing niya, halos hindi lumalabas ng bahay si Mama maliban sa pagsisimba at tanghalian kasama namin tuwing Linggo.

Pagkatapos, nagsimula ang mga lakad niya tuwing Huwebes.

Kumbinsido ang nakababata kong kapatid na si Aileen na may kinikitang lalaki si Mama.

“Nag-lipstick siya noong isang linggo,” bulong niya sa phone.

“Lagi siyang naka-lipstick.”

“Hindi Berry Passion.”

Mas madilim ang teorya ng kapatid kong si Carlo.

Akala niya, may humila kay Mama papasok sa isang gambling club.

Pagkatapos, nakakita ako ng maliit na tube ng healing ointment sa banyo niya.

Nang pulutin ko iyon, inagaw ni Mama sa kamay ko nang napakabilis kaya natumba ang toothbrush niya.

“Para sa pantal ko,” sabi niya.

“Anong pantal?”

“Iyong hindi mo iinspeksyunin.”

Isinara niya ang pinto ng banyo sa mukha ko.

Nang gabing iyon, nagpatawag si Aileen ng family meeting.

Dinala ni Carlo ang mga bank statement dahil tinutulungan niya si Mama sa pagbabayad ng bills mula nang mamatay si Papa.

Walong Huwebes.

Walong cash withdrawal.

200 dollars bawat isa.

“1,600 dollars,” sabi niya. “May nagsasamantala sa kanya.”

Nasusuka ako sa pag-aalala.

Madaling magtiwala si Mama sa mga tao.

Nagti-tip siya sa mga delivery driver bago pa nila i-deliver ang kahit ano.

Minsan, bumili siya ng anim na kahon ng cookies mula sa batang hindi naman nagbebenta ng cookies para sa school.

At lalo siyang naging malungkot dahil sa pagdadalamhati.

Naisip ko ang isang makinis magsalitang lalaki na sinasabing maganda siya habang kinukuha ang pension money ni Papa.

Kaya nang sumunod na Huwebes, sinundan namin siya.

Oo, kaming tatlo.

Si Carlo ang nag-drive.

Nakayuko si Aileen sa likod kahit tinted ang mga bintana.

Paulit-ulit kong sinasabi, “Napakasama nito,” habang binibigyan ko si Carlo ng directions mula sa location app na palihim kong binuksan sa phone ni Mama.

Huminto ang sinasakyan niya sa harap ng isang itim na gusaling may pulang rosas na nakapinta sa bintana.

BLACK ROSE TATTOO ang sabi sa karatula.

Isang buong minuto, walang nagsalita sa amin.

Pagkatapos, sabi ni Aileen, “Baka nagtatrabaho rito ang boyfriend.”

Naghintay kami nang 20 minuto.

Hindi lumabas si Mama.

Tinawagan ko siya.

Sa bintana, nakita ko ang purse niya sa isang upuan.

Umiilaw ang phone niya sa loob niyon.

May pinuntahan siya nang wala ang phone niya.

Mas kinatakutan ko iyon kaysa sa lahat.

Sumugod kami sa loob.

Tumayo ang babaeng nasa desk at sinabi, “Hindi kayo puwedeng pumunta sa likod.”

Sabi ni Carlo, “Nandito ang nanay namin.”

Sabi ni Aileen, “Alam namin ang tungkol sa pera.”

Sabi ko, “Mama!”

May umuugong na tunog sa likod ng itim na kurtina.

Pagkatapos, sumigaw si Mama, “Ay, naku. Huwag ngayon.”

Hinawi ko ang kurtina.

Nakadapa ang nanay ko sa isang malambot na mesa at maayos na nakatiklop ang blouse niya sa upuan.

May tuwalyang nakatakip sa baywang niya.

Hubad ang lahat sa itaas niyon.

Sa buong likod niya, nakalatag ang pinakamalaking tattoo na nakita ko.

Kumukulot ang maiitim na ugat sa itaas ng mga balakang niya.

Umaakyat sa gulugod niya ang makapal na puno.

Kumakalat ang mga sanga sa dalawang balikat niya, puno ng berdeng dahon, gintong bulaklak, at mga pangalan.

Pangalan ko.

Pangalan ni Aileen.

Pangalan ni Carlo.

Mga asawa namin.

Bawat apo.

Sa mga ugat, sa loob ng maliit na puso, ang pangalan ni Papa.

Rogelio.

Humagulgol ako.

Pagkatapos, nag-angat ng ulo ang tattoo artist.

Ibinaba niya ang mask niya.

Tumahimik ang makina.

At nakita kong nakatitig ako kay Jared, ang nag-iisa kong anak na hindi ako kinausap sa loob ng 14 na buwan.

PART 2: Kung Bakit Putol ang Pangalan Ko

“Hello, Mom,” sabi ni Jared.

Nakalimutan kong huminga.

Noong huli ko siyang nakita, dala niya ang dalawang bag palabas ng bahay ko.

Sinabi ko sa kanya na kung iiwan niya ang nursing school para maging tattoo artist, huwag niyang asahang susuportahan ko siya.

Ang narinig niya, “Huwag ka nang babalik.”

Siguro dahil halos iyon mismo ang mga salitang ginamit ko.

Takot na takot ako noon.

Nilamon ng hospital bills ni Papa ang ipon niya.

Gusto kong magkaroon si Jared ng stable na buhay, malinis na uniform, health insurance, at trabahong hindi basta maaagaw sa kanya.

Pero ako ang umagaw sa tahanan niya bago pa man siya masaktan ng mundo.

Itinaas ni Mama ang sarili niya gamit ang mga siko.

“Sinira ninyo ang surprise,” sabi niya.

“Surprise?” sigaw ko. “Gumastos ka ng 1,600 dollars at nagsinungaling sa aming lahat.”

Tumigas ang mukha ni Jared.

“Nagbayad siya para sa supplies. Hindi ko siningil ang oras ko.”

Tinitigan ni Carlo ang tattoo.

“Ilang Huwebes ang inabot nito?”

“Walo,” sabi ni Jared.

Bulong ni Aileen, “Mama, ang laki niyan! Ayaw mo sa karayom.”

“Mas ayaw kong nag-aaway ang mga anak ko.”

Natahimik kaming lahat.

Maingat na umupo si Mama habang tinutulungan siyang takpan ng babae mula sa desk.

Pagkatapos, itinuro niya sa likod ng balikat niya.

“Tingnan mo, Joanne.”

Lumapit ako.

Nasa isang sanga malapit sa kaliwang balikat niya ang pangalan ko.

Nasa mas maliit na sangang tumutubo mula sa akin ang pangalan ni Jared.

Pero putol ang linyang nagdurugtong sa amin.

May bakanteng puwang na hindi hihigit sa lapad ng daliri ko.

Magkakadugtong ang lahat ng ibang pangalan.

Ang sa amin, hindi.

“Ayaw niyang sumama sa linya,” sabi ni Mama.

Ibinaba ni Jared ang makina.

“Sinabi kong ayaw kong gawing peke.”

Mas masakit ang mga salita niya kaysa kung sumigaw siya.

Tinanong ko si Mama kung paano niya nahanap si Jared.

Mukha siyang nainsulto.

“Matanda ako, hindi inutil. Tinawagan ko ang kaibigan niyang si Arvin.”

Ilang buwan na palang nakikipagkape si Mama kay Jared.

Nakinig siya habang nagkukuwento ito tungkol sa apprenticeship na tinawag kong sayang sa oras.

Nakita niya ang mga drawing na ayaw kong tingnan.

Pagkatapos, nag-announce ang Black Rose ng competition sa anniversary block party nito.

Kailangang gumawa ang bawat apprentice ng isang original na obrang nagkukuwento ng totoong pangyayari.

Ang mananalo ay magkakaroon ng permanenteng puwesto sa shop at isang taon ng advanced training kasama ang owner nitong si Vivian.

Halos hindi sumali si Jared.

Wala siyang pera para sa malaking canvas.

Wala rin siyang kakilalang handang pagkatiwalaan ang isang apprentice na lagyan ng tattoo ang buong likod.

Ibinigay ni Mama ang dalawa.

“Kaya ba lagi kang umuuwing masakit ang katawan?” tanong ni Aileen.

“May kapalit ang kagandahan.”

“Sumigaw ka noong tinurukan ka ng nurse ng flu shot.”

“Walang artistry ang nurse na iyon.”

Walang tumawa.

Gulat na gulat pa kaming lahat.

Mapula at namamaga ang buong likod ni Mama, pero nakaupo siya roon na parang reynang tumatanggap ng mga bisita.

Sinabi niyang ideya niya ang puno.

Pagkamatay ni Papa, lagi niyang naihahanda ang mesa para sa dalawa nang hindi sinasadya.

Napakatahimik ng bahay.

Sinabi niyang nagsimula nang umasta ang pamilya namin na parang magkakahiwalay na bahay sa halip na iisang tahanan.

Si Carlo ang nag-aasikaso ng bills.

Si Aileen ang nagdadala ng pagkain.

Tumatawag ako tuwing umaga.

Pero walang bumabanggit sa pangalan ni Jared kapag kaharap ako.

“Mahal ng tatay mo ang batang iyan,” sabi ni Mama. “Akala mo ba, gugustuhin niyang may bakanteng upuan habambuhay?”

Tiningnan ko ang anak ko.

Mas mahaba na ang buhok niya.

May maiitim na anino sa ilalim ng mga mata niya.

Pero hindi nanginginig ang mga kamay niya.

Sa balat ni Mama, iginuhit niya ang bawat kulot ng balat ng puno at bawat maliit na ugat sa bawat dahon.

Namumukadkad sa paligid ng mga ugat ang paboritong dilaw na orchids ni Papa.

Hindi iyon pagrerebelde.

Buhay namin iyon.

At napakaganda niyon.

Gusto kong sabihin iyon kay Jared.

Pero takot ang unang lumabas sa bibig ko.

“Paano kung hindi umubra ang competition na ito?”

Napangiwi siya.

Pumikit si Mama.

“Joanne,” mahinang sabi niya.

Tumayo si Jared at hinubad ang gloves niya.

“Ito ang dahilan kung bakit hindi ako umuwi.”

Lumabas siya.

Sinundan ko siya, pero sumakay siya sa motorcycle at umalis bago ako makarating sa bangketa.

Sa likod ko, ininspeksiyon ni Vivian ang likod ni Mama.

Kailangan pa ng isang huling session ang family tree bago ang competition sa Sabado.

Dinala ni Jared ang design.

At pagkatapos ng sinabi ko, walang nakakaalam kung babalik pa siya para tapusin iyon.

PART 3: Ang Huling Buhay na Sanga

Pumunta ako sa apartment ni Jared nang gabing iyon.

Hindi niya binuksan ang pinto.

Bumalik ako Biyernes ng umaga.

Wala pa rin.

Kaya umupo ako sa sahig ng hallway, may dalang plastic container ng chicken adobo, at naghintay.

Pagsapit ng tanghali, umakyat siya sa hagdan.

Napatigil siya nang makita ako.

“Si Lola ang nagpadala sa iyo?”

“Hindi.”

“E bakit ka nandito?”

Tumayo ako, at naglaho ang lahat ng speech na pinagpraktisan ko.

“Dahil nakita ko ang ginawa mo.”

Umiwas siya ng tingin.

“Natakot ako nang umalis ka sa nursing school,” sabi ko.

“Tapos umalis ka sa bahay, at lalo akong natakot. Kaya sa tuwing ibinubuka ko ang bibig ko, sinusubukan kitang takutin pabalik sa buhay na pinili ko para sa iyo.”

Wala siyang sinabi.

Iniabot ko ang pagkain.

“Dapat hiniling kong makita ang gawa mo.”

Napuno ng luha ang mga mata niya, pero nanatiling matigas ang boses niya.

“Tinawag mo iyong doodle-doodle lang.”

“Mali ako.”

Iyon ang unang beses na sinabi ko ang mga salitang iyon sa anak ko nang walang kasunod na pero.

Kinuha niya ang container.

Pagkatapos, itinanong niya ang tanong na karapat-dapat kong sagutin.

“Kung matalo ako bukas, iisipin mo pa rin bang mali ako?”

Kumakabog ang puso ko.

Ito ang pagkakataong lagi akong bumabaling sa mga babala.

Sa pagkakataong ito, sa kanya ako bumaling.

Hinawakan ko ang mukha niya sa dalawang kamay.

“Kung matalo ka, ikaw pa rin ang lalaking inilagay ang buong pamilya natin sa likod ng lola mo.”

Nagpakawala siya ng isang putol na hininga.

Pagkatapos, yumuko sa akin ang anak ko, at niyakap ko siya sa unang pagkakataon sa loob ng 14 na buwan.

Bumalik siya sa Black Rose nang hapong iyon.

Umupo ako sa tabi ni Mama habang tinatapos niya ang mga orchid at pinapatingkad ang berdeng dahon.

Pero hindi niya ginalaw ang puwang sa pagitan ng mga pangalan namin.

“Para bukas ang part na iyan,” sabi niya.

Napuno ang kalye sa block party noong Sabado.

May mga food stall, music, motorcycle, at mga artist na ang gagaling kaya nanginig ang mga kamay ni Jared nang makita ang gawa nila.

Tumayo sa maliit na stage ang finalists kasama ang kanilang models.

Naka-black pants si Mama at halter top na pina-overnight delivery ni Aileen.

Ayaw niya ng kahit anong mas maraming tela.

“Likod ko ang huhusgahan nila,” sabi niya. “Makikita nila ang likod ko.”

Nang tawagin ang pangalan ni Jared, umakyat si Mama sa stage nang mataas ang baba.

Tumahimik ang crowd nang tumalikod siya.

Pagkatapos, nagsimulang pumalakpak ang mga tao.

Hindi iyong palakpak dahil sa pakikisama.

Iyong lumalakas dahil sabay-sabay may nakikita ang lahat.

Nakita nila si Papa na hawak ang puno sa mga ugat nito.

Nakita nila ang mga pangalan naming nakalatag sa mga balikat ni Mama.

Pagkatapos, itinuro ni Vivian, ang head judge, ang putol na linya.

“Hindi pa ba tapos?” tanong niya.

Tumingin si Jared sa akin sa gitna ng crowd.

“Dati, hindi pa,” sabi niya.

Humarap si Mama at kinawag ako gamit ang isang daliri.

“Joanne. Halika.”

Naunang kumilos ang mga paa ko bago pa ako mapigilan ng pride ko.

Umakyat ako sa stage.

Nakahanda sa tabi ng stool ang makina ni Jared.

Tinanong niya si Mama kung sigurado ito.

“Bago ako mag-90, please.”

Hindi gumalaw ang crowd.

Nagsuot si Jared ng bagong gloves.

Pagkatapos, gumuhit siya ng isang magandang linya sa bakanteng puwang, pinagdurugtong ang sanga ko sa sanga niya.

Nagtapos iyon sa isang maliit at bagong dahon sa pagitan ng mga pangalan namin.

Pinisil ni Mama ang kamay ko habang umuugong ang karayom.

Pinanood ko ang anak kong buuin ulit ang pamilya namin sa lugar na makikita ng lahat.

Nang matapos siya, tumayo ang crowd.

Hindi ko narinig nang i-announce ni Vivian ang iba pang awards.

Masyado akong umiiyak.

Pagkatapos, hinawakan ni Mama ang pulsuhan ko.

“Makinig ka.”

Hawak ni Vivian ang contract para sa permanenteng puwesto.

Tinawag niya ang pangalan ni Jared.

Natigilan siya.

Sa isang nakakakilabot na sandali, akala ko hindi niya narinig.

Pagkatapos, itinulak ako nina Carlo at Aileen papunta sa kanya.

Nakarating ako kay Jared kasabay ng paglapit niya kay Mama.

Nagbanggaan kaming tatlo sa isang nanginginig na yakap habang nagche-cheer ang mga estranghero sa paligid namin.

Bumalik si Jared sa bahay nang linggong iyon, pero tatlong buwan lang.

Iyon lang ang kailangan niya para makaipon para sa sarili niyang tirahan.

Sa pagkakataong ito, nang ilabas niya ang mga bag niya, tinulungan ko siya.

Ngayon, tuwing Huwebes, sabay-sabay kaming naghahapunan sa bahay ni Mama.

Noong isang linggo, late dumating si Jared mula sa shop at nadatnan niyang tulog si Mama sa upuan ni Papa.

Tinakpan niya ito ng kumot, tapos yumuko at hinalikan ang maliit na pusong nasa mga ugat ng puno.

Binuksan ni Mama ang isang mata.

“Huwag mong sirain ang obra maestra mo,” bulong niya.

Ngumiti si Jared at isinandal ang pisngi sa likod niya.

“Huli na, Lola,” sabi niya. “Parte ko na ito.”