PART 1: Ang Nasa Loob ng Crawlspace

Dalawampu't dalawang taon akong kasal kay Dennis Santos, ang pinakanakakabagot na lalaki sa buong America.

Hindi ako nagmamaldita. Tanungin n'yo ang mga katrabaho niya sa Hendricks & Lowe. Tanungin n'yo ang mga kapitbahay, na minsang pinanood siyang guntingin nang apat na oras ang gilid ng damuhan.

May labing-isang pares ng pleated khakis ang asawa ko.

Labing-isa.

Minsan, binilang ko dahil wala na akong magawa sa buhay.

May isang glamorous na bagay naman sa buhay ni Dennis: si Veronica Sterling. Siya ang pinakamalaki niyang private accounting client, isang sikat pero napakalihim na romance novelist na nagbabayad sa kanya ng napakalaking consulting fees at laging hinihila siya papuntang Tucson para sa publisher meetings.

Hindi ako nagseselos na baka may relasyon sila. Naiinggit ako sa calendar niya.

Hindi pa ako nakabasa ng kahit isang libro ni Veronica. Petty ba? Siguro. Sapat na ang mga weekend ng asawa ko na nakukuha niya. Hindi ko na rin ibibigay ang oras ko sa pagbabasa.

Kaya nang bumaba ang anak kong si Rosie mula sa crawlspace na may dalang karton, akala ko mga lumang tax return iyon. Itinatago ni Dennis ang lahat. May mga resibo pa siya mula sa mga restaurant na nagsara bago pa ipinanganak si Rosie.

Hindi mga tax return ang laman.

Hinintay ni Rosie ang Sunday dinner. Labimpitong taong gulang pa lang siya pero galawan na ng prosecutor. Hinintay niyang nandoon kaming lahat sa mesa—ako, si Dennis, ang kapatid niyang si AJ, at ang tatay ko, na pumupunta tuwing Linggo para kainin ang pork chops ko at sabihing nasobrahan ko sa luto.

Pagkatapos, ibinagsak niya ang isang makapal na salansan ng papel sa tabi ng gravy.

“Dad. Sino si Veronica Sterling?”

Napairap ako.

“Client niya. Iyong sikat.”

Tumingin sa akin si Rosie.

“Mom. Parang hindi niya client.”

Kailangan ninyong maintindihan kung ano ang nasa salansang iyon. Isang naka-type na manuscript na may sulat-kamay ni Dennis sa gilid. Isang publishing contract na pirmado ng DENNIS SANTOS, WRITING AS VERONICA STERLING. At isang royalty statement para sa anim na buwan, na nagkakahalagang tatlong daan at apatnapung libong dolyar.

Sa loob ng isang segundo, akala ko nagkamali lang ng intindi si Rosie.

Hindi nakipagtalo si Dennis. Namutla si Dennis na parang unsalted butter.

Itinaas ni Rosie ang cellphone niya.

“Si Veronica Sterling ang bestselling romance novelist sa America. Nineteen novels. Sixty million copies. Wala pang nakakakita sa kanya. Silhouette lang ang author photo niya.”

“Dennis,” napakakalma kong sabi, “bakit nasa publishing contract ni Veronica Sterling ang pangalan mo?”

Ibinaba ng asawa ko—ang beige, spreadsheet, decaf kong asawa—ang tinidor niya.

“Maipapaliwanag ko na ang mga biyahe ko sa Tucson.”

Ang mga biyahe sa Tucson.

Dalawampung taon ng “Kailangan ako ni Veronica sa Tucson.” Dalawang dekada na hinahalikan ko siya sa airport bago siya pumunta sa publisher meetings at book events.

“Hay naku, Dennis. Twenty years? Loko ka ba?”

Nakapag-video si AJ nang anim na segundo bago hinampas ni Rosie pababa ang cellphone niya.

Dalawampung taon ng pagsisinungaling. Iyon ang paulit-ulit na pumapasok sa isip ko.

Hindi pangangaliwa. Hindi pagsusugal.

Tagumpay.

“Sino ang nagtatago ng sixty million books?” sigaw ko.

Bumuka ang bibig ni Dennis.

“Huwag kang sumagot. Wala akong patience.”

Sa buong kaguluhang ito, nakaupo lang ang tatay ko sa dulo ng mesa, hinihiwa ang pork chop niya sa maliliit at perpektong parisukat.

Tahimik.

Dapat lalo akong natakot doon. May opinyon si Papa kahit sa pagparada ng mga estranghero. Pero pinagmamasdan lang niya si Dennis sa ibabaw ng salamin niya, na para bang amoy itong hindi maalis-alis sa kuwarto.

Sa wakas, pinunasan ni Papa ng napkin ang bigote niya. Pagkatapos, may inilabas siya mula sa bulsa ng cardigan niya—kulay mustard, puro himulmol, parang damit na isusuot ng sofa—at inilapag sa mesa ko ang isang bagong hardcover.

The Last Vow of Silverpine.

Ni Veronica Sterling.

“Pag-uusapan ito ng book club ko sa Thursday,” sabi ni Papa. “Ako ang leader.”

Diretso niyang tiningnan si Dennis. “Ito ang pinakamaganda niyang libro.”

Parang lobong unti-unting nawawalan ng hangin ang tunog na lumabas kay Dennis.

Nang gabing iyon, pagkauwi ng lahat at matapos ipatapon sa couch ang asawa ko, hindi ako makatulog. Kaya dala ng galit—purong galit, at gusto kong malinaw iyan sa record—dinala ko sa itaas ang pinakaunang nobela ni Veronica Sterling.

The Duchess Takes the Stairs.

Babasahin ko iyon para kutyain. Babasahin ko kay Dennis ang bawat bobong pangungusap sa almusal gamit ang pekeng British accent.

Binuksan ko ang chapter one.

PART 2: Ang Pagkakapareho ng Lahat ng Bida

Sumisinghal na parang baboy ang duchess kapag tumatawa.

Ganoon din ako tumawa. Buong buhay ko iyong kinamuhian. Maririnig iyon habang binibigkas namin ang wedding vows. Dalawampu't dalawang taon nang ginagamit ng mga pinsan ko laban sa akin ang recording na iyon.

Fine. Coincidence.

Nagpatuloy ako sa pagbabasa.

Nasusunog ng duchess ang sinaing. Isang duchess. Sa isang kastilyo. Nagsusunog ng kanin. Sintunado siya kapag humuhuni ng show tunes. Tinatakpan niya ang bibig niya kapag ngumingiti dahil may pingas ang ngipin niya sa harap mula nang mahulog siya sa bakod noong siyam na taong gulang siya.

Naputol ang ngipin ko nang mahulog ako sa bakod ng mga Delgado. Siyam na taong gulang ako.

Nagbasa ako hanggang alas-kuwatro ng umaga at umiyak na parang tanga sa unan ko.

Noong Lunes, pumunta ako sa library. Noong Lunes ng gabi, bumili ako ng tatlo pang e-book dahil kulang ang kopya sa library. Pagsapit ng Miyerkules, halos tumigil na akong maging kapaki-pakinabang na miyembro ng bahay.

Labinsiyam na nobela. Labinsiyam na bida.

Ako silang lahat.

Ang rancher na kinakausap ang mga halaman niya. Ang pastry chef na umiiyak sa mga commercial ng insurance. Dental hygienist ang bida sa book eleven.

Dental hygienist ako.

Hindi man lang niya binago ang trabaho ko. Binigyan lang niya ako ng kastilyo.

Dalawampung taon, nakaupo ang lalaking ito sa maliit niyang office kasama ang calculator niya, at buong panahong iyon pala ay sumusulat siya ng mga love letter.

Animnapung milyong kopya ng mga love letter.

Tungkol sa akin.

Hindi na ako galit kay Veronica bandang book six.

Galit pa rin ako kay Dennis.

Hindi ko sinabi sa kanya ang alinman dito dahil, sa totoo lang, natutuwa ako sa nangyayari sa couch.

Nang bumaba ako sa wakas na may yakap na salansan ng paperback, tumayo si Dennis na parang magsisimula na ang sentencing.

“Sol—”

“Bakit ayaw ni Lady Beatrice ng pasas sa embutido?”

Natigilan siya.

“Bakit kinakanta ni Margaret ang ‘Hopelessly Devoted to You’ habang naghuhugas ng pinggan?”

Namula ang mga tainga niya.

“At bakit,” sabi ko, habang itinataas ang book eleven, “ginawa mo akong dental hygienist na may kastilyo?”

Tumingin si Dennis sa sahig.

“Mabenta ang isang iyon.”

Hinampas ko siya ng paperback.

Hindi naman malakas.

Inamin niya ang lahat. Sinimulan niya ang unang libro noong mga bagong kasal pa kami, hikahos, at nakatira sa ibabaw ng laundromat. Hindi siya makatulog kaya sumulat siya tungkol sa babaeng kamukha ko, tumawa gaya ko, at sa kung anong dahilan ay nakatira sa Regency England.

Ipinadala niya iyon sa isang publisher dahil sigurado siyang tatanggihan. Binili nila iyon makalipas ang apat na araw. Tapos, napunta iyon sa bestseller list.

Nataranta si Dennis.

“Paano ko sasabihin sa iyo?” sabi niya. “Hi, mahal, pakiabot ng kanin, saka pala ako si Veronica Sterling?”

“Sana bago umabot sa book nineteen.”

“Oo.”

Hinintay niyang humupa ang excitement.

Hindi iyon humupa.

Tapos, lalong lumaki ang lihim, naging nakakahiya, at pagkatapos ay imposibleng sabihin. Kaya nanatili siyang Dennis sa bahay at Veronica sa lahat ng ibang lugar sa loob ng dalawampung taon.

“Sol,” sabi niya, “lahat ng tseke ni Veronica na alam mo? Royalties iyon. Nasa taxes natin ang bawat dolyar. Ang bahay at ang college fund ng mga bata ay kung ano mismo ang sinabi ko sa iyo. Nagsinungaling ako tungkol sa pinanggalingan ng pera, hindi tungkol sa pag-iral nito.”

Mas gumaan iyon.

Hindi naging okay. Pero mas gumaan.

Sobrang abala ko sa sabay na pagkagalit at pagkalambot kaya hindi ko napansin ang isa pang problema.

Ang kontrabida.

Lumilitaw si Reginald Blackwood sa halos lahat ng libro ni Veronica Sterling.

Maingay at mayabang na padre de pamilya. May bigoteng pilak. Kinakalabit ang relo niya kapag hindi siya natutuwa. Para sa kanya, walang binatang karapat-dapat sa anak niyang babae.

At nagsusuot siya ng mustard na cardigan.

Tinitigan ko ang description. Tapos, tumingin ako sa upuang kinauupuan ni Papa noong Linggo.

“Dennis.”

Tinakpan niya ang mukha niya.

“Oh, Diyos ko.”

Sa book four, nang-iinsulto si Reginald sa batang bida at sinasabing:

“Wala kang mararating, iho. At kapag napagtanto niya iyon, naghihintay ako.”

Sinabi iyon ng tatay ko.

Kay Dennis.

Sa balkonahe ng mga magulang ko, noong hikahos na accounting student pa si Dennis na may kalawangin na Corolla at sa tingin ni Papa ay may mahahanap pa akong mas mahusay.

Alam ko dahil nakikinig ako sa likod ng screen door. Wala nang ibang nakarinig.

Walang iba maliban kay Dennis.

At sa Thursday, pag-uusapan ng book club ni Papa—labindalawang retiree sa Sunset Pines na mas sineseryoso ang literature kaysa sa Nobel committee—ang pinakabagong libro tungkol kay Reginald.

Si Papa ang leader.

Bukas na ang Thursday.

Gagabayan ni Papa ang labindalawang retiree sa pagtalakay ng librong sa wakas ay humihingi ng tawad si Reginald, at sa pagkakaalam ko, wala siyang ideya na siya si Reginald.

“Hindi,” sabi ko.

Tumingin sa akin si Dennis.

“Si Papa ang una nating sasabihan.”

“Bago ang book club?”

“Sa book club. Bago niya malaman sa harap ni Dorothy at ng Fontanilla sisters. Kung ayaw mo, too bad.”

Muli, naging kulay-butter si Dennis.

Kaya noong Huwebes ng hapon, nagpunta kami sa Sunset Pines na may dalang tray ng lumpia at isang asawang mukhang papunta sa sarili niyang bitay.

Sa bintana ng rec room, nakita ko si Papa na nakatayo sa harap ng book club, bukas sa mga kamay niya ang The Last Vow of Silverpine.

Tapos, narinig ko kung aling eksena ang binabasa niya.

At napahigpit ang kapit ko sa braso ni Dennis hanggang sa nag-iwan ako ng mga marka.

PART 3: Ang Nangyari sa Sunset Pines

Ito ang kailangan ninyong malaman tungkol sa The Last Vow of Silverpine.

Matapos ang labingwalong libro ng panlilinlang, sa wakas ay humingi ng tawad si Reginald Blackwood.

Isinulat ni Dennis ang eksenang iyon dahil paulit-ulit na itinatanong ng readers kung bakit hindi natututo ang matanda. Sa kasal ng mga nagmamahalan, inamin ni Reginald na ang pride niya ang pinoprotektahan niya, hindi ang anak niya, at humingi siya ng tawad sa binata.

Iyon ang eksenang binabasa ni Papa nang malakas nang makarating kami ni Dennis sa pinto ng rec room, at nababasag ang boses ni Papa.

Natigilan kami roon. Ako, yakap ang lumpia. Si Dennis, mukhang mahihimatay.

Ibinaba ni Papa ang libro. Nakatitig sa kanya sina Dorothy, Eugene, ang Fontanilla sisters—lahat ng labindalawang miyembro ng club niya.

Tinapik ni Papa ang pahina.

“Nabasa ko ang lahat ng labinsiyam na librong ito,” sabi niya. “Labinsiyam na libro ko ring kinamuhian si Reginald Blackwood.”

Nagtaas ng kamay si Dorothy.

“Dahil siya ang kontrabida, Efren.”

Tiningnan siya ni Papa.

“Dahil siya ay ako.”

Maririnig mo kung may pustisong nahulog.

Tumigil sa paghinga si Dennis sa tabi ko. Binuksan ni Papa ang book four. May dilaw na tab na ang pahina.

Siyempre naman.

“May sinabi si Reginald sa isang balkonahe,” sabi ni Papa. “Salitang-salita, isang bagay na minsang sinabi ko sa sarili kong balkonahe sa lalaking nanliligaw sa anak ko.”

Tumingin siya sa amin.

“Dalawang tao lang ang nakarinig sa akin.”

Parang nahulog ang sikmura ko. Hinubad ni Papa ang salamin niya.

“Alam ko na mula pa sa book four.”

“Papa. Alam n'yo?”

“Oo.”

“At hindi n'yo sinabi sa akin?”

“Hindi iyon lihim ko para sabihin.” Tumingin siya kay Dennis. “At gusto kong makita kung sasabihin niya.”

Bulong ni Dennis, “Oh, no.”

Narinig siya ni Papa.

“Yes. Oh, no.”

Lumingon ang book club. Nakita na kaming lahat.

Itinuro ni Papa kay Dennis ang hardcover.

“Ilang taon akong walang sinabi dahil galit ako. Tapos, nagpatuloy ako sa pagbabasa dahil...” Kumunot ang noo niya. “Magaganda ang mga libro.”

Napasinghal si Dorothy. Hindi siya pinansin ni Papa.

“Sa labimpitong libro, ginawa niya akong Reginald. Bawat masamang ugali. Bawat speech. Bawat katangahang ginawa ko dahil akala ko walang sapat na mabuti para sa anak ko.”

Pumagaralgal ang boses niya.

“At ang pinakamasama, hindi niya kinailangang mag-imbento nang marami.”

Walang tumawa roon.

Tiningnan ni Papa ang bagong libro.

“Tapos, ito.”

Itinaas niya iyon.

“Ibinigay niya kay Reginald ang paghingi ng tawad na dapat ginawa ko maraming taon na ang nakalipas.”

Nanginig ang bigote niya.

“Kaya hindi ko nanakawin ang mga salita niya.”

Tumawid si Papa sa kuwarto. Ang tatay ko—na minsang ako ang sinisi sa sarili niyang parking ticket—ay huminto sa harap ng asawa ko.

Takot na takot si Dennis.

Sabi ni Papa, “May narating ka, iho.”

Kumibot ang bibig ni Dennis.

Umiling si Papa.

“Hindi. Higit pa roon.”

Pagkatapos, huminga siya nang malalim.

“Pinilit pa rin kitang patunayan ang sarili mo kahit matagal mo na iyong napatunayan. Pinapili ko ang anak ko sa pagitan ng mapayapang buhay at pagpapalugod sa akin. Mali ako.”

Napuno ng luha ang mga mata ni Dennis.

“I'm sorry.”

Agad umiyak ang Fontanilla sisters. Patayong nagvi-video si Eugene, natatakpan ng hinlalaki niya ang kalahati ng lens.

At ako?

Umiiyak ako sa lumpia.

Tumingin si Papa sa buong book club.

“Ngayon, sabihin mo sa kanila ang isa pang parte.”

Tumingin sa akin si Dennis. Tumango ako.

Tumabi siya kay Papa, suot ang pleated khakis niya, at pinunasan ang mukha.

“Dennis Santos ang pangalan ko,” sabi niya. “Sa loob ng dalawampung taon, nag-publish ako ng romance novels bilang Veronica Sterling.”

Napasigaw si Dorothy. Muntik nang mabitawan ni Eugene ang cellphone niya.

Isang segundo lang tinitigan ni Papa si Dennis. Tapos, inihampas niya ang hardcover sa dibdib nito.

Sumabog ang kuwarto. Sabay-sabay nagsalita ang lahat. Nagvi-video pa rin si Eugene.

Itinaas ko ang The Duchess Takes the Stairs.

“Galit pa rin ako.”

Tumango si Dennis.

“Sobra.”

“Pero binasa ko ang mga libro.”

Nagbago ang mukha niya. Tiningnan ko siya.

“Labinsiyam na babae, Dennis?”

Lumunok siya.

“Iisa lang naman ang babae.”

Okay.

Fine.

Nakuha ako roon.

Hinalikan ko siya habang naghihiyawan na parang mga teenager ang labindalawang retiree.

Agad pumuwesto si Papa sa harap ng cellphone ni Eugene.

“At ako si Reginald Blackwood,” anunsiyo niya. “Totoo ang bigote. Totoo ang cardigan.”

Itinaas niya ang libro.

“Bilhin n'yo ito. Bumubuti ako.”

Iyon ang clip na ipinost ni Eugene.

Bago maghapunan, na-share na iyon ng lahat.

Ang accountant kong asawa na naka-pleated khakis, ako na umiiyak sa paperback, at si Papa na umaaming siya pala ang kinamumuhiang romance patriarch ng America sa loob ng labimpitong libro.

Ipinakita sa akin ni Dennis ang dedication page para sa book twenty.

Sa labinsiyam na libro, ang isinulat ni Veronica Sterling ay:

Para sa nakakaalam.

Sa isang ito, nakasulat:

Para kay Marisol. Ikaw lang, noon pa man.

Sa ilalim noon, idinagdag ni Dennis sa sulat-kamay:

At oo, tama silang lahat tungkol sa pagsinghal mo.

Tumawa ako. Napasinghal ako.

Mula sa kusina, sumigaw si Papa, “Narinig ko iyon!”

Tiningnan ako ni Dennis at ngumiti.

Sa bahay namin ang Thanksgiving ngayong taon.

Ang kontrabida ang magdadala ng wine.