PART 1: Ang Petition

Tumulong akong patalsikin ang organist ng simbahan namin.

Pagkalipas ng 3 Linggo, nakikiusap na akong bumalik siya habang may tray ng pancit sa kandungan ko.

Kinuha niya ang pancit.

Hindi niya kinuha ang trabaho.

Pero nauuna na ako sa kuwento.

Sa loob ng 26 na taon, si Manong Pete ang tumugtog ng organ sa St. Columba’s sa Daly City.

At sa loob ng 26 na taon, nirereklamo siya ng lahat sa choir.

Masyadong mababa ang pagtugtog niya sa bawat hymn.

Masyadong mabagal ang bawat hymn.

Minsan, tumutugtog siya ng chord na nagpapalingon sa aming lahat na parang mga litong manok.

Mas mabilis na iwinawagayway ng choir director naming si Tita Vicky ang magkabilang braso, pero hindi sumusunod si Manong Pete.

Kumikitid lang ang mga mata niya sa likod ng makapal niyang salamin at nagpapatuloy siya sa bilis ng prusisyon sa libing.

Kahit Easter.

Lalo na kapag Easter.

Isang taon, tumunog ang “Jesus Christ Is Risen Today” na parang bumangon si Jesus, tumingin sa paligid, at nagdesisyong humiga ulit.

Pagkatapos ng Mass, pinalibutan namin si Manong Pete malapit sa sacristy.

“Manong, kailangan mas masaya,” sabi ko sa kanya.

Ngumiti siya. “Naabot mo naman ang huling nota, Myrna.”

“Hindi iyon ang punto.”

“Pero naabot mo.”

Ganoon niya sinasagot ang lahat.

Kapag sinasabi ni Tita Vicky na masyadong mababa ang music, sagot niya, “Pero nakaabot naman lahat sa dulo.”

Kapag sinasabi ng tenor naming si Romy na gumagapang ang tempo, sasagot si Pete, “Pero walang naiwan.”

Kapag may nagsabing mali ang nota niya, tinatapik niya ang tainga at sinasabing, “Talaga?”

Lagi siyang may maliit na lapis, rolyo ng mint candies, at screwdriver sa bulsa ng polo niya.

Bago mag-Mass, tine-test niya ang organ, pinakikinggan kaming mag-warm up, saka nagsusulat ng mga misteryosong marka sa buong music niya.

Akala namin patunay ang mga marka na hindi na siya nakakabasa nang maayos.

Ako ang president ng choir council, na mukhang importanteng posisyon pero kadalasan ay nangangahulugang nangongolekta ako ng pera para sa birthday cakes at umaawat ng nag-aagawan sa solo parts.

Pagkatapos, nakakita si Romy ng online video ng cathedral choir na kumakanta ng isa sa mga paborito naming hymn.

Kumulog ang organ nila. Pumailanlang ang sopranos. Kinilabutan ako sa ending.

Ipinanood iyon ni Romy sa parish hall pagkatapos ng rehearsal.

“Kita ninyo?” sigaw niya. “Ganyan dapat ang tunog!”

Sabay-sabay na nagsalita ang lahat.

“Kaya nating kumanta nang ganyan.”

“Siyempre kaya natin.”

“Kailangan lang natin ng totoong organist.”

Ako ang nagsabi ng huling pangungusap.

Hanggang ngayon, hinihiling kong maibalik ko iyon sa bibig ko.

Gumawa kami ng petition. Pumirma ang 17 miyembro ng choir. Si Tita Vicky ang unang pumirma. Pangalawa ako, gamit ang malalaki at madiing letra.

Dinala namin iyon kay Father Daniel pagkatapos ng Wednesday novena.

Binasa niya ang buong pahina, inalis ang salamin, at tiningnan kami.

“Kinausap na ba ninyo nang tapat si Pete?” tanong niya.

“Maraming beses,” sabi ko.

“Nakinig na ba kayo nang tapat sa kanya?”

Walang sumagot doon.

Kinuskos ni Father Daniel ang noo niya. “Naglilingkod na siya sa parish na ito bago pa ikasal ang ilan sa inyo.”

“Hindi ibig sabihin noon ay tama ang mga nota niya, Father,” sabi ni Romy.

Hindi kami nagpatinag. Gumamit kami ng mga salitang quality, growth, at excellence.

Sinabi ko pa ngang karapat-dapat ang mga nakababatang pamilya sa magandang music.

Sa wakas, napabuntong-hininga si Father Daniel.

“Sige,” sabi niya. “Sa katapusan ng buwan ang huling Mass niya.”

Hindi nakipagtalo si Manong Pete nang sabihin iyon ni Father.

Sa huling Linggo niya, maaga siyang dumating, inayos ang maluwag na pedal gamit ang screwdriver, at inilagay ang mint candies sa tabi ng hymnal.

Halos hindi ko siya matingnan.

Pagkatapos ng huling hymn, binigyan namin siya ng envelope at cake na may blue icing na THANK YOU, MANONG PETE.

Kinamayan niya ang lahat.

Nang dumating siya sa akin, hinawakan niya ang mga daliri ko nang isang segundong mas matagal.

“Kumanta ka nang marahan, Myrna,” sabi niya. “Pinipilit mo kapag kinakabahan ka.”

Uminit ang mukha ko.

“Hindi ako kinakabahan.”

Ngumiti siya, isinuksok ang lapis sa bulsa, at umalis na dala ang kalahating cake.

Sumunod na Linggo, dumating ang bago naming organist.

28 anyos si Jaime Valencia, guwapo, at bagong graduate sa music conservatory sa San Francisco.

Naka-fitted black shirt siya. Perpekto ang buhok niya.

Kaya niyang tumugtog gamit ang magkabilang kamay at paa habang naglilipat ng mga pahina nang hindi tumitigil.

Sa rehearsal, lumilipad ang mga daliri niya sa keys.

Hindi na hinihingal ang organ. Umuungal na iyon.

Tuwang-tuwa kaming nagtinginan.

“Ang tamang key,” anunsiyo ni Jaime habang itinuturo ang score. “Eksaktong nakasulat.”

Itinaas ni Tita Vicky ang baba niya. Kumindat sa akin si Romy.

Ito ang gusto namin.

Dumating ang Linggo. Napuno ang simbahan. Naka-suit si Jaime.

Binigyan ako ni Father Daniel ng kakaibang tingin bago ang entrance hymn, pero binalewala ko.

Itinaas ni Jaime ang mga kamay niya.

Tinugtog niya ang unang napakagandang chord.

At ibinuka ng 17 kumpiyansang miyembro ng choir ang kanilang mga bibig.

Sa tunog na lumabas, nagsimulang umiyak ang isang sanggol sa pangatlong pew.

PART 2: Bakit Napakapangit ng Tunog Namin

Hindi man lang natamaan ng sopranos ang unang nota.

Pumasok ang mga alto sa kung saang mas mababang nota.

Sugod si Romy sa mataas na nota, gumawa ng tunog na parang jeepney na nagpepreno pababa ng bundok, at hinawakan ang lalamunan niya.

Pinilit ko dahil kinakabahan ako.

Gaya mismo ng babala ni Manong Pete.

Lumingon sa likod si Jaime, takot na takot, pero patuloy sa pagtugtog ang mga kamay niya.

Patuloy na dumating ang mga tamang nota. Mataas, maliwanag, walang awa.

Hinabol namin ang mga iyon pero bigo kami.

Pagsapit ng pangalawang verse, tumigil na sa pagkanta ang kalahati ng choir.

Napakagulo ng pagwagayway ni Tita Vicky sa mga braso niya kaya tinamaan ng manggas niya ang mukha ni Sister Agnes.

Sinubukan kaming tulungan ng congregation. Lalo lang lumala.

Pumikit si Father Daniel.

Natapos ang hymn sa napakagandang final chord na mag-isang tinugtog ni Jaime habang nakatayo kami sa likuran niya, namumula at hinihingal.

Dapat iyon na ang pinakamasamang sandali.

Hindi pala.

Mas mataas pa ang responsorial psalm.

Pumiyok ang boses ko sa “Lord.” Inubo ni Romy ang buong linya.

Bumulong si Sister Agnes ng, “Jesus, kunin mo na ako,” diretso sa mikropono.

Sa Communion, ibinaba ni Jaime ng isang key ang music.

Hindi pa rin namin maabot.

Ibinaba niya ulit.

Tatlong tao ang nakaabot.

Pagkatapos, ibinaba pa niya iyon sa pangatlong beses, tinitigan ang mga pencil mark na iniwan sa lumang hymnal ni Manong Pete, at biglang tumigil sa pagtugtog.

Napanganga siya.

Pagkatapos ng Mass, sumabog ang choir room.

“Grabe naman, masyadong mataas ang tinugtog mo!” sigaw ni Tita Vicky.

“Tinugtog ko kung ano ang naka-print!” sagot ni Jaime. “Iyan ang melody!”

“Ilang taon na naming kinakanta ang mga hymn na iyan.”

“Hindi sa mga key na iyon.”

Hinablot niya ang bugbog na hymnal ni Pete mula sa organ bench at binuksan sa mesa.

Halos bawat pahina ay may pencil notes: minus two, minus three, pagod si Myrna, may sakit si Romy, si Agnes ang lead ngayon.

May ilang hymn na may buong sections na isinulat muli nang mano-mano.

Mas mabilis na naglipat ng mga pahina si Jaime.

“Lahat tina-transpose niya,” sabi niya.

Tinitigan namin siya.

“Anong ibig sabihin noon?” tanong ni Sister Agnes.

Itinuro ni Jaime ang naka-print na notes. “Dapat narito ang kanta. Inilipat iyon ni Pete pababa rito. Minsan, 4 na buong step.”

“Bakit?” tanong ko, kahit umabot na sa sikmura ko ang malamig na pakiramdam.

Tiningnan kaming lahat ni Jaime.

“Dahil hindi ninyo kayang kantahin.”

Katahimikan.

Dalisay at banal na katahimikan.

Pinalambot niya ang boses niya. “Ibig kong sabihin, hindi ninyo kayang kantahin nang komportable. Malamang pinapakinggan niya kayo habang nagwa-warm up at binabago ang key depende sa kung sino ang nahihirapan sa araw na iyon.”

Naalala kong tine-test ni Pete ang isang chord, tapos ang isa pa.

Naalala kong tinatanong niya kung gumaling na ang sipon ni Romy.

Naalala ko ang mga misteryosong pencil mark.

Naalala ko ang bawat pagkakataong sinabi niya, Pero nakaabot naman lahat sa dulo.

Nakatayo si Father Daniel sa pintuan.

“Hindi sinabi sa amin ni Pete,” bulong ko.

“Minsan, sinabi niya sa akin,” sabi ni Father. “Hiniling niyang ipangako kong hindi ko sasabihin sa inyo. Sabi niya, mas mahusay kumanta ang choir kapag may kumpiyansa kaysa hiya.”

Mas matindi ang tama ng pangungusap na iyon kaysa sa anumang pagsaway.

Tinawag namin siyang palpak dahil pinoprotektahan niya kami.

Mas masahol, isinulat pa namin iyon.

Pagsapit ng Lunes, nalaman naming tumanggap na si Pete ng trabaho sa Serenity Gardens Funeral Home sa kabilang bayan.

Noong Martes, binuo namin ang tinawag ni Romy na Operation Bring Back Manong.

Alam naming mahilig sa pagkain si Pete, kaya inatake namin siya gamit ang pagkain.

Gumawa si Tita Vicky ng lumpia. Nagdala si Sister Agnes ng bibingka. Bumili si Romy ng 2 tray ng barbecue.

Nagluto ako ng pancit bihon gamit ang recipe ng nanay ko at dinagdagan ng calamansi.

Natagpuan namin si Pete sa isang tahimik na chapel, tumutugtog ng “Be Not Afraid” para sa funeral rehearsal.

Mababa.

Mabagal.

At eksaktong iyon ang kailangan ng umiiyak na pamilya.

Hawak ng matandang biyuda ang kamay ng anak niyang babae habang tumutugtog si Pete.

Nang matapos siya, lumapit ang babae sa organ at hinawakan ang balikat niya.

“Salamat talaga,” sabi niya. “Nakakasabay sa iyo ang asawa ko, kahit nang humina na ang baga niya. Naalala mo ang key niya.”

Tumango si Pete. “Gusto niyang matapos ang kanta.”

Muntik kong mabitawan ang pancit.

Sa labas ng chapel, sabay-sabay kaming humingi ng tawad.

Tinanggap ni Pete ang bawat tray.

Pagkatapos, tinanggihan niyang bumalik sa trabaho.

“Dito kasi, nakikinig sila sa akin,” sabi lang niya.

Walang nakasagot.

Pagkalipas ng 2 linggo, 3 araw na lang bago ang pinakamalaking wedding ng taon sa St. Columba’s.

Ang bride na si Marisol ay pamangkin ng mayor.

May 400 bisita, 8 bridesmaid, isang string quartet, at sapat na puting rosas para palamutian ang langit.

Dumating sa rehearsal ang nanay niya na naka-perlas at hiniling na marinig ang entrance music.

Napakaganda ng pagtugtog ni Jaime.

Pinatigil siya ng babae pagkatapos ng 6 na measure.

“Hindi,” sabi niya. “Hiniling ko ang dating organist.”

Napatalon ang puso ko.

Ipinaliwanag ni Father Daniel na hindi na nagtatrabaho sa amin si Pete.

Binuksan ng babae ang handbag niya, kumuha ng lumang cassette tape, at inilagay iyon sa organ.

“Sige. Kunin ninyo siya,” sabi niya. “Dahil si Pete lang ang nakakaalam kung bakit kailangang mali ang pagtugtog sa wedding song na ito.”

PART 3: Babalik Ba si Pete

Galing ang cassette sa kasal ng mga magulang ni Marisol, 25 taon na ang nakalipas.

Nakahanap kami ng lumang player sa parish office. Sumitsit at kumaluskos ang tape, pagkatapos ay narinig namin sa recording ang mas batang Manong Pete na tumutugtog ng “The Wedding Song.”

Nagkamali siya ng isang nota sa unang verse.

Pagkatapos, nagkamali siya sa parehong nota sa pangalawang verse.

Tinakpan ng nanay ni Marisol ang bibig niya gamit ang magkabilang kamay.

“Kumanta ang asawa ko mula sa unang pew noong araw na iyon,” sabi niya.

“Sobrang kaba niya, maaga siyang pumasok sa kanta. Binago agad ni Pete ang music at sinundan siya. Naging family joke namin ang maling nota.”

Nanginig ang boses niya.

“Namatay ang asawa ko noong nakaraang taon. Pinili ni Marisol ang kantang iyon para maramdaman niyang naglalakad sa tabi niya ang tatay niya. Ayaw ko ng perpekto. Gusto ko ang paraan ng pagtugtog ni Pete.”

Sa pagkakataong ito, walang nagsalita tungkol sa excellence.

Mag-isa akong nag-drive papunta sa Serenity Gardens.

Nila-lock ni Pete ang chapel nang dumating ako. Wala akong dalang pancit. Dala ko ang petition namin.

Ang original.

Hiningi ko iyon kay Father Daniel.

“Pumunta ako para sabihin ang totoo,” sabi ko. “Ako ang nagsulat ng karamihan dito.”

Sinulyapan ni Pete ang mga pirma. “Kilala ko ang sulat-kamay mo.”

“Mayabang kami. At malupit. Pinrotektahan mo ang bawat mahinang boses sa choir na iyon, pati ang akin, habang ikaw ang sinisi namin sa tunog na nagligtas sa amin.”

Umiwas siya ng tingin.

Pinunit ko sa gitna ang petition.

Pagkatapos, pinunit ko ulit.

“Gusto ka ng nanay ni Marisol sa wedding,” sabi ko. “Pero hindi ko hinihiling na iligtas mo kami nang libre. Sabihin mo ang terms mo.”

Mahina siyang tumawa. “Akala mo mabibili ako sa pancit?”

“Hindi. Napatunayan na nating napapakain ka lang ng pancit.”

Sa wakas, napangiti ko siya.

Pagkatapos, naging seryoso siya.

“Tamang raise,” sabi niya. “Hindi isa na namang envelope tuwing Christmas.”

“Oo.”

“Bagong bench. Naiipit ang ugat sa binti ko sa luma.”

“Oo.”

“At mananatili si Jaime.”

Napakurap ako. “Gusto mong manatili siya?”

“Maganda ang mga kamay niya. Pero mas nakikinig siya sa papel kaysa sa tao.” Isinuksok ni Pete ang keys niya sa bulsa. “Kaya niyang matuto.”

Inaprubahan ni Father Daniel ang lahat noong gabing iyon.

Nagdagdag ng pera mula sa sarili naming bulsa ang mga miyembro ng choir hanggang gawing official ng parish council ang raise.

Pero si Jaime ang pinakamahirap.

Nang sabihin naming gusto siya ni Pete bilang apprentice, namula ang mga tainga niya.

“Graduate ako with honors,” sabi niya.

“Congratulations,” sagot ni Pete. “Ngayon, tugtugin mo nang pangit ang hymn na iyan.”

Sa wedding rehearsal, tinugtog ni Jaime ang opening nang eksaktong nakasulat.

Pinatigil siya ni Pete.

“Ayan. Tingnan mo ang nanay ng bride,” sabi niya.

Nagsimula sila ulit.

Sa pagkakataong ito, katabi ni Jaime si Pete sa bagong padded bench.

Nang mahinang magsimulang humuni ang nanay ni Marisol, tinapik ni Pete ang pulsuhan ni Jaime.

“Diyan,” bulong niya. “Sundan mo ang paghinga niya.”

Binago ni Jaime ang key.

Bumaba ang mga nota. Naging mas mainit. Lumuwag ang mga balikat ng nanay.

Pagkatapos, ipinakita ni Pete kung saan ilalagay ang sikat na maling nota.

Kumunot ang noo ni Jaime na parang inutusang lagyan ng ketchup ang diploma niya.

Pero ginawa niya.

Noong wedding day, puno ang bawat pew. Gumapang sa mga poste ang mga puting rosas.

Nakatayo si Marisol sa pintuan ng simbahan, kumikislap na ang luha sa mukha niya.

Magkatabing nakaupo sina Pete at Jaime sa organ.

Nagsimula ang entrance music.

Napakaganda. Hindi flashy. Hindi dumadagundong. Maganda lang.

Nang dumating ang maling nota, napasinghap ang nanay ni Marisol at natawa sa gitna ng pagluha.

Narinig din iyon ni Marisol.

Tumingin siya sa bakanteng lugar kung saan dapat naroon ang tatay niya, inilagay ang isang kamay sa dibdib, at humakbang sa aisle.

Hindi tumingin si Pete sa music.

Pinanood niya ang pamilya.

Pinanood ni Jaime si Pete.

At pinanood ko silang dalawa habang pinipigilan kong masira ang mascara ko.

Sumunod na Linggo, opisyal na bumalik si Pete sa St. Columba’s.

May makapal na brown padding ang bago niyang bench at maliit na brass plate na palihim na inorder ni Romy: MANONG PETE — PLEASE PLAY IT WRONG.

Bago mag-Mass, nag-warm up kami.

Pagod ang boses ni Sister Agnes. Nilalabanan ni Romy ang isa na namang sipon. Kinakabahan ako dahil punô ang simbahan.

Nakinig si Pete. Gumawa siya ng 3 marka gamit ang lapis.

Lumapit si Jaime habang inililipat ni Pete pababa ang unang hymn.

“Ganoon kababa?” bulong ni Jaime.

Tumango si Pete sa direksiyon ko. “Pinipilit ni Myrna ang boses niya.”

“Naririnig ko kayo,” sabi ko.

“Mabuti,” sagot ni Pete. “Kung ganoon, huwag mong pilitin ang boses mo.”

Nagsimula ang organ nang mababa, mabagal, at medyo mali.

Ibinuka namin ang mga bibig namin.

Sabay-sabay na lumabas ang bawat boses.

Eksaktong ganoon ang tunog namin sa loob ng 26 na taon.

Pero ngayon, nang lumingon si Manong Pete at ngumiti, sa wakas ay alam na ng buong choir kung sino ang bumubuhat sa kanta.