PART 1: Ang Maling Button

Aksidente kong isinali ang 40 senior citizen sa isang breakdancing competition.

62 taong gulang ako.

Ako ang leader nila.

At wala ni isa sa amin ang marunong mag-breakdance.

Nangyari iyon dahil ayaw kong isuot ang reading glasses ko.

Binilhan ako ng anak kong si Monica ng tatlong pares. Ang isa ay nasa tabi ng kama ko, ang isa ay nasa handbag ko, at ang isa ay nakasabit sa leeg ko sa gold chain.

Pinili ko pa ring dulingan ang computer na parang proud na tanga.

“Ma,” sabi ni Monica, “hindi jewelry ang glasses na iyan.”

“Nakikita ko,” sabi ko sa kanya.

Wala akong makita.

Inimbitahan ang senior choir ng church namin na sumali sa summer cultural program ng civic center. Dapat mag-perform kami ng mahinahong traditional folk dance habang suot ang magkakaparehong blue-and-white costume.

Walang delikado.

Walang galaw sa ibaba ng tuhod.

Ako ang nagre-register sa amin online dahil sabi ng treasurer ng parish hall na si Tita Letty, kailangang bayaran ang ₱5,000 participation fee sa araw na iyon.

Dalawang beses nag-freeze ang website.

May lumitaw na maliit na umiikot na bilog.

Tapos gumalaw ang ilang box.

Pinindot ko ang pinakamatingkad na orange button at inilagay ang temporary group name namin: The Senior Flex.

Akala ko masigla pero kagalang-galang ang tunog niyon.

Pagkalipas ng tatlong araw, nag-deliver ang courier ng black envelope na may silver letters.

CONGRATULATIONS, THE SENIOR FLEX!

WELCOME TO THE TRI-CITY URBAN STREET DANCE BATTLE!

Apat na beses ko iyong binasa.

Tapos isinuot ko ang glasses ko.

Hindi bumuti ang mga letra.

Nanlamig ang mga kamay ko.

Sa ilalim ng welcome message ay may drawing ng binatang nakatiwarik sa isang kamay.

Sa ibaba, nakasulat sa red: REGISTRATION FEES ARE NONREFUNDABLE.

Noong gabing iyon, nagpatawag ako ng emergency meeting sa parish hall.

Dumating ang 40 senior citizen na umaasang makaririnig ng balita tungkol sa fans, costumes, at bamboo props.

Sa halip, tumayo ako sa harap nila habang hawak ang black envelope.

Sobrang init sa hall kaya nagpapaypay si Tita Letty gamit ang booklet mula sa isang funeral program.

Minsang umubo ang sinauna naming air conditioner, naglabas ng mainit na amoy, at namatay ulit.

“May good news ako,” panimula ko.

“Bakit mukha kang guilty?” tanong ni Tita Letty.

“Dahil may maliit na surprise na kasama ang good news.”

Sinabi ko sa kanila.

Sa loob ng limang buong segundo, walang nagsalita.

Tapos tumili ang hearing aid ni Tito Boy.

“Ano ang ibi-break?” sigaw niya.

“Dancing,” sabi ko.

“Likod ng sino?”

“Walang likod!”

Nag-antanda si Tita Zeny.

Tinanong ni Mang Rolly kung ang street dancing ay nangangahulugang magpe-perform kami sa tabi ng umaandar na traffic.

Binasa ni Tita Letty ang letter, nakita ang nonrefundable fee, at halos habulin ako paikot sa room gamit ang pamaypay niya.

Wala kaming perang puwedeng sayangin.

Iniipon ng choir namin ang bawat piso mula sa merienda sales at raffle tickets. Dalawang taon na kaming nag-iipon para sa bagong air conditioner, pero laging nauubos iyon sa bawat repair at parish expense.

Isang buwang pagbebenta ng puto at pancit pagkatapos ng Mass ang ₱5,000.

“Mag-withdraw tayo,” sabi ni Tita Zeny.

“At mawala ang fee?” tanong ko.

“Mas mabuti iyon kaysa mawala ang 40 balakang.”

Sabay-sabay nang nagsalita ang lahat.

Tiningnan ko ang mapupula at pinapawisang mukha nila at naramdaman kong gumagapang ang hiya sa leeg ko.

Pagkakamali ko ito.

Kaya ginawa ko ang ginagawa ng mga proud na babae kapag dapat ay tahimik silang humingi ng sorry.

Pinalaki ko pa ang problema.

“Lalaban tayo,” anunsiyo ko.

Sumabog ang room.

Itinaas ko ang dalawang kamay.

“Marunong na tayong mag-line dance. May rhythm tayo. May mga tuhod tayo.”

“Magsalita ka para sa sarili mo,” sabi ni Tito Boy.

“Isang tao lang ang kailangan natin na nakakaintindi sa sayaw ng mga bata.”

Dahan-dahang humarap ang bawat ulo sa apo kong si Kiko, na nakaupo sa sulok at naglalaro sa phone.

16 taong gulang si Kiko, payat na parang tingting, at palaging nahihiya sa lahat ng ginagawa ko.

Tumingala siya.

“Hindi,” sabi niya.

“Hindi pa ako nagtatanong.”

“Nagtanong ang mukha mo.”

Inalok ko siya ng libreng dinner sa loob ng isang buwan.

Tumanggi siya.

Inalok siya ni Tita Letty ng ₱500.

Mas mabagal ang pagtanggi niya.

Tapos ipinakita sa kanya ni Mang Rolly ang prize list ng community division.

May ₱200,000 ang first place.

May ₱100,000 ang second place.

Tumigil si Kiko sa pagnguya ng gum.

Kahit second place lang, makakabili na kami ng bagong air conditioner para sa parish hall at makakatulong sa pag-aayos ng tumutulong bubong.

Tiningnan niya ang 40 elder na nakatitig sa kanya.

Tapos tiningnan niya ako.

“Lola,” maingat niyang sabi, “may nakakaabot ba sa mga daliri ng paa nila?”

20 ang sumubok.

Apat ang nagtagumpay.

Tatlo ang hindi na makabangon.

Tinakpan ni Kiko ang mukha niya.

“May anim na linggo tayo,” sabi ko sa kanya.

Pinag-aralan niya ang rules ng community division, pinanood ang sample videos, at lalong namutla sa bawat swipe.

Sa wakas, itinuro niya ang screen.

“Lola, seryoso ang mga team na ito. Umiikot sa ulo ang winners noong nakaraang taon.”

Nagkrus ako ng mga braso.

“Kung ganoon, turuan mo kami ng mas maganda.”

Natahimik ulit ang room.

Matagal akong tinitigan ni Kiko.

Tapos ngumisi siya.

Iyon ang delikado niyang ngiti kapag may plano siyang maaaring magligtas sa amin o magpadala sa aming lahat sa emergency room.

“Fine,” sabi niya. “Pero kung gagawin natin ito, walang magpapa-cute. Walang kakaway na parang nakasakay sa barangay parade float.”

Dahan-dahang ibinaba ni Tita Zeny ang kamay na sinisimulan na niyang ikaway.

Tumayo si Kiko at tiningnan ang bago niyang dance crew.

“Bukas,” sabi niya, “magsisimulang mag-training ang The Senior Flex.”

Tapos sinubukan ni Tito Boy na umikot, nadulas sa plastic chair, at nahila pababa ang kurtina sa likod niya.

Doon ko naintindihan kung gaano kalaki ang problema namin.

PART 2: Ang Ipinasuot sa Amin ni Kiko

Tumagal nang 11 minutes ang una naming practice.

Pagkatapos niyon, humingi ang lahat ng tubig, upuan, at dasal.

Nagsimula si Kiko sa galaw na tinatawag na popping.

Bigla niyang iginagalaw ang mga braso at pinapatalon ang dibdib kasabay ng beat.

“Madali,” sabi ni Mang Rolly.

Sinubukan iyon ni Mang Rolly at nagmukhang nakalunok ng electric plug.

Ang locking move ni Tita Letty ay mukhang babaeng biglang nakaalalang naiwan niyang bukas ang kalan.

Ang body roll ko ay naging maliit na reklamo ng balikat.

Umupo sa floor si Kiko at tumawa hanggang lumabas ang luha.

Binato ko siya ng towel.

“Irespeto mo ang mga artist mo.”

Pero nirespeto niya kami.

Nang tumigil siya sa pagtawa, binago niya ang lahat.

Pinanood niya kung paano kami natural na gumagalaw sa choir line dances. Tapos ginawa niya ang routine gamit ang mga hakbang na alam na ng katawan namin.

Nag-shuffle kami sa dalawang malinis na linya kasabay ng mabigat na nineties beat.

Nagdagdag kami ng matutulis na arm lock, tapik ng tungkod, shoulder pop, at isang dramatic freeze.

Walang bumaligtad.

Walang tumalon nang mas mataas sa monobloc chair.

Para sa malaking middle section, ginamit ni Kiko ang folding fans namin.

Sabay-sabay naming binuksan nang mabilis ang mga iyon, itinago ang mga mukha namin, tapos ibinaba habang dumudulas si Tito Boy sa gitna na naka-sunglasses.

Dapat smooth ang glide niya.

Sa practice, sumabit ang rubber shoe niya sa floor, at umabante siya gamit ang pitong maliliit at takot na talon.

Nagsigawan sa kakatawa ang lahat.

Pinanatili ni Kiko ang mga talon.

“Iyan ang signature move mo,” sabi niya.

“Aksidente iyon.”

“Karaniwan namang aksidente ang pinakamagandang art.”

Nagdulot ng giyera ang costume.

Dinalhan kami ni Kiko ng black track jacket na may silver stripes, maluwag na pants, white sneakers, at matingkad na caps.

Sabi ni Tita Zeny, mukha siyang sako ng bigas dahil sa pants.

Sabi ko, mukha akong delivery boy dahil sa cap.

Lihim na gustong-gusto ni Tita Letty ang lahat at nag-practice mag-pose sa mirror ng parish bathroom.

Sa likod ng bawat jacket, ipinaprint ni Kiko ang SENIOR FLEX sa napakalalaking white letters.

Sa ilalim, sa mas maliliit na letters, nakasulat: STILL GOT IT.

Nang makita ko iyon, may nagbago sa loob ko.

Noong una, sumasayaw ako dahil masyado akong matigas ang ulo para mawala ang fee namin.

Ngayon, gusto kong umakyat kami sa stage na iyon at pilitin ang mga taong makita kami.

Hindi bilang matatandang tagapuno lang ng upuan.

Hindi bilang mga auntie at uncle na dapat tahimik na nakaupo malapit sa electric fan.

Gusto kong makita nila ang perfect timing ni Tita Letty, ang proud na baba ni Mang Rolly, at ang katawa-tawang talon ni Tito Boy.

Ang mga practice ang naging pinakamasayang parte ng linggo namin.

Nagdala kami ng nilagang saging, pandesal, liniment, ice pack, at gamot na sapat para magbukas ng maliit na pharmacy.

Naging istrikto si Kiko.

“Ulit!” sigaw niya tuwing may pumapalya sa count.

“Irespeto mo ang elders mo!” sigaw pabalik ni Tita Zeny.

“Irespeto n’yo ang count seven!” sagot niya.

Dalawang linggo bago ang competition, idinagdag niya ang pinakamalaking trick namin.

Sa final chorus, bubuo ng apat na linya ang 40 dancer. Yuyuko ang front row. Ang iba ay gagawa ng gumagalaw na wave gamit ang mga braso.

Tapos pupunta ako sa gitna at magso-solo ng popping sa loob ng eight counts.

“Ako?” sabi ko.

“Ikaw ang nag-register sa group,” sagot ni Kiko. “Ikaw ang tatapos sa krimen.”

Pinag-practisan ko ang eight counts na iyon gabi-gabi sa kitchen ko.

Nagpa-pop ako habang niluluto ang kanin.

Nagla-lock ako habang naghihintay sa laundry.

Isang umaga, nahuli ako ni Monica na nagre-rehearse gamit ang dalawang wooden spoon.

“Ma, kailangan ko bang tumawag ng kung sino?”

“Tawagan mo ang mga friend mo. Sabihin mong bumili sila ng ticket.”

Noong gabi bago ang battle, tumigil ang music namin sa final rehearsal.

Natahimik ang parish hall.

Tapos gumawa ng isang pangit na gumagaralgal na tunog ang air conditioner.

May maliit na ulap ng gray na usok na lumabas.

Tumakbo palabas ang lahat.

Dumating ang repairman makalipas ang 20 minutes, binuksan ang machine, at umiling.

“Tapos na,” sabi niya. “Patay na talaga.”

Hindi na matiis ang hall tuwing afternoon practice. Kung walang cooling, kailangang ilipat o ihinto ang choir rehearsals, senior lunches, at libreng tutoring sessions namin.

Umupo si Tita Letty sa isang step at tinitigan ang sirang unit.

“Baka warning ’to,” bulong niya. “Baka masama rin ang mangyari bukas.”

Sa unang pagkakataon, walang nakipagtalo.

Puro pasa kami, pagod, at takot.

Mukhang puwedeng maging mga apo namin ang mga competitor online. Tumitilapon, umiikot, at lumilipad sila.

Fans lang at aksidenteng talon ni Tito Boy ang meron kami.

Muntik ko nang sabihin sa lahat na huwag nang pumunta.

Tapos ikinonekta ni Kiko ang phone niya sa isang battery speaker.

Nagsimula ulit ang music namin sa madilim na parking lot.

Tumayo siya sa ilalim ng dilaw na streetlight at iniabot sa akin ang kamay niya.

“One last time, Lola.”

Kinuha ko iyon.

Isa-isa, tumayo ang iba.

Nag-practice kami sa labas habang inaatake ng mga lamok ang bukung-bukong namin at bumabagal ang mga tricycle para manood.

Nang gawin namin ang final pose, pumalakpak ang mga tao sa kabilang side ng street.

Ngumiti si Kiko.

“Bukas, gawin n’yo lang iyan.”

Kinahapunan, nakarating kami sa civic center at natuklasang may 1,200 sumisigaw na tao sa loob.

Yumayanig ang floor dahil sa bass.

Nagba-backflip sa hallway ang mga team na naka-glittering jacket.

Tapos nagmamadaling lumapit sa amin ang isang competition official na may hawak na clipboard.

“The Senior Flex?” tanong niya.

Itinaas ko ang kamay ko.

Tiningnan niya ang mga edad namin, tiningnan ang stage, at kinagat ang labi niya.

“May isa pang naging problema sa registration ninyo,” sabi niya.

Parang nahulog ang sikmura ko.

“Anong problema?”

Iniharap niya sa amin ang clipboard.

Hindi kami magpe-perform sa community division.

Nailagay kami sa championship final.

May ₱600,000 ang first place. Pati second place, may ₱350,000.

At kami na ang susunod.

PART 3: Nagsitayo ang Crowd

“Hindi natin kaya ito,” sabi ni Tita Zeny.

Sa likod ng curtain, lumipad sa ere ang isang batang dancer at lumapag sa isang kamay.

Umungal ang crowd.

Inalis ni Tito Boy ang sunglasses niya.

“Bigla akong nakaramdam na 89 ako,” sabi niya.

70 lang siya.

Humingi ng sorry ang official at nag-alok na i-announce ang withdrawal namin.

Bawat mukha ay humarap sa akin.

Ito ang sandaling puwede kong iligtas ang lahat mula sa kahihiyan.

Ito rin ang sandaling puwede kong sayangin ang anim na linggong katapangan dahil takot ako sa anim na minuto.

Tumingin ako kay Kiko.

Hindi niya ako pinilit.

Iniabot lang niya ang silver-striped jacket ko.

Kaya isinuot ko iyon.

“Hindi tayo pumunta rito para manalo,” sabi ko. “Pumunta tayo dahil maling button ang pinindot ko.”

Kinakabahan silang tumawa.

“Pero nanatili tayo dahil naging team tayo. Kapag umalis tayo ngayon, habang-buhay tayong pagtatawanan ng sirang air conditioner na iyon.”

Isinara ni Tita Letty ang zipper ng jacket niya.

“Ayokong pagtawanan ako ng appliance.”

Isa-isa, isinuot ng iba ang mga cap nila.

Tinawag ng announcer ang pangalan namin.

Umakyat sa stage ang The Senior Flex.

Noong una, nalito ang crowd.

May tumawa.

May isa namang sumigaw, “Go, Lola!”

Naramdaman kong iisa ang tanong ng 1,200 tao.

Biro ba ito?

Namatay ang mga ilaw.

Tumama ang opening beat namin.

Sabay-sabay na humakbang sa unahan ang 40 white sneaker.

Left.

Right.

Tap.

Freeze.

Sabay-sabay naming pinatalon ang mga balikat sa susunod na beat.

Gumawa ang crowd ng isang gulat na tunog.

Tapos nag-lock ang mga braso namin sa perfect na sequence mula sa isang dulo ng linya hanggang sa kabila.

Nagsigawan sila.

Nawala ang takot ko.

Mas todo kaming sumayaw.

Nagawa ni Mang Rolly ang bawat pop nang nakataas ang proud niyang baba.

Umikot si Tita Zeny gamit ang fan niya at ngumisi na parang babaeng mas bata nang 20 taon.

Nang sabay-sabay na bumukas ang lahat ng 40 fan, parang pumutok ang tunog sa buong civic center.

Nagsitayo ang audience.

Tapos si Tito Boy na.

Dumulas siya papunta sa gitna na suot ang sunglasses niya.

Sumabit ang sapatos niya gaya ng plano.

Gumawa siya ng pitong maliliit at takot na talon.

Sumabog ang building.

Pati ang judges, tumatawa at pumapalakpak.

Lumipat ang music sa final chorus.

Bumuo kami ng apat na linya.

Gumulong ang arm wave sa likod ko.

Humakbang ako sa gitna.

Sa loob ng isang nakakatakot na segundo, nablangko ang isip ko.

Hindi ko maalala ang count one.

Tapos nakita ko si Kiko sa tabi ng stage.

Tinapik niya ang dibdib niya.

Pop.

Ginaya ko siya.

Pumasok sa mga buto ko ang beat.

Chest. Arm. Lock. Turn.

Malinis kong nagawa ang lahat ng eight counts.

Sa last beat, kaming 40 ay bumagsak sa final pose.

Katahimikan.

Tapos tumayo ang lahat.

Hindi ilang tao lang.

Lahat.

Sobrang lakas ng hiyawan, nagsimulang umiyak si Tita Letty.

Nagsimula rin akong umiyak.

Tumakbo si Kiko paakyat sa stage, at kinaladkad siya ng lahat ng 40 senior sa gitna ng group hug namin.

“Nagawa n’yo!” sigaw niya.

“Wala pa tayong napapanalunan,” sabi ko.

“Lola, tingnan mo.”

Daan-daang phone ang nakataas papunta sa amin.

Nagdesisyon na ang audience namin na karapat-dapat kaming alalahanin.

Naghintay kami sa backstage para sa results.

Napunta ang third place sa team na sumayaw na nakabihis na silver robots.

Malakas ang kabog ng puso ko.

Nang simulan ng announcer na ilarawan ang second place bilang “ang performance na hindi inasahan ng sinuman,” hinawakan ni Tita Zeny ang braso ko.

“Hindi,” bulong niya.

“Ang group na nagpaalala sa ating hindi nagre-retire ang rhythm...”

Napatanga si Tito Boy.

“THE SENIOR FLEX!”

Mas malakas ang sigaw namin kaysa sa mga teenager.

Inihagis ni Tita Letty sa ere ang cap niya at aksidenteng tinamaan ang isang judge.

Umakyat ako sa stage na hawak ang kamay ni Kiko.

Halos kasingtaas niya ang trophy.

Tapos iniabot sa akin ng announcer ang dambuhalang tseke na ₱350,000.

Nakatitig ako sa napakaraming zero.

“Totoo ba ito?” tanong ko sa microphone.

Natawa ang crowd.

“Totoong-totoo,” sabi ng announcer.

Tiningnan ko ang mga kaibigan ko, ang basa nilang mata, at black jackets.

Tapos tiningnan ko si Kiko, ang batang ginawang pinakamakapagmamalaking sandali sa buhay namin ang pagkakamali ko.

“Kung ganoon, magkakaroon ang parish hall namin ng dalawang pinakamalamig na air conditioner sa city!” sigaw ko. “At ipapagawa namin ang bubong!”

Napunta online ang video nang gabing iyon.

Pagsapit ng umaga, mahigit 1 million na ang views.

Ginaya ng mga tao ang hopping glide ni Tito Boy. Nag-post ang mga teenager ng videos na sumasayaw kasama ang mga lolo at lola nila. Walang tigil sa pagtunog ang parish phone.

Pero dumating ang pinakamagandang sandali pagkalipas ng tatlong linggo.

Nakatayo kami sa loob ng parish hall habang humuhuni sa itaas namin ang dalawang bagong-bagong air-conditioning unit.

Umaagos ang malamig na hangin sa buong room.

Walang nagsalita.

Itinaas lang namin ang mga mukha at ninamnam iyon.

Tapos pumasok si Tita Letty na suot ang Senior Flex jacket niya.

“Handa na kayo? Magsisimula ang practice sa loob ng limang minuto,” anunsiyo niya.

“Practice para saan?” tanong ko.

Iniabot niya sa akin ang printed registration form at reading glasses ko.

“The regional championship.”

Isinuot ko ang glasses.

Dalawang beses kong binasa ang bawat salita.

Tapos pinatugtog ni Kiko ang music, ibinaba ni Tito Boy ang sunglasses niya, at kaming 41 ay sumayaw sa ilalim ng malamig na hanging sama-sama naming napanalunan.