PART 1: Ang Lalaking Nakatira sa Tapat

Noong una kong makita ang salitang DUGO NG TAO sa pulang cooler ni Rafael Dimaano, muntik ko nang mabitawan ang kape niya.

Noon, iniisip na ng kalahati ng kalye namin na bampira ang bagong lalaking nakatira sa tapat ng sari-sari store ko.

Sana masasabi kong ako ang matinong nag-isip sa amin.

Ako ang dahilan kung bakit nagsimula ang tsismis.

Nena ang pangalan ko. Halos dalawampung taon ko nang pinapatakbo ang tindahang iyon. Alam ko kung sino ang umuutang ng noodles bago mag-suweldo, kung sino ang nagpapabili sa anak ng gamot sa lagnat nang hatinggabi, at kung sino ang biglang nangangailangan ng breath mint kapag wala ang asawa niya.

Sabi ng mga tao, masyado raw marami ang napapansin ko.

Kadalasan, kapaki-pakinabang iyon.

Tapos, lumipat si Rafael.

Dumating siya pagkagat ng dilim. Kinaumagahan, nakasara pa rin ang mga kurtina niya. Pati kinabukasan.

Hindi ko siya nakitang lumabas sa liwanag ng araw.

Bandang alas-siyete bawat gabi, tumatawid siya papunta sa tindahan ko nang naka-long sleeves, sombrero, at minsan gloves pa, kahit napakainit.

Magalang siya. Tahimik. Siguro trenta'y singko ang edad.

Hindi nakatulong ang listahan ng mga binibili niya.

Yelo. Distilled water. Alcohol. Bleach. Baterya. Medical tape.

Tapos, pinalabas ako ng kapatid kong si Tess na may dalang plato ng pancit.

Ngumiti si Rafael. “May garlic po?”

“Siyempre.”

Nawala ang ngiti niya.

“Sorry, Aling Nena. Hindi ako puwedeng kumain ng bawang.”

“Allergy?”

“Malala.”

Dapat doon pa lang, tapos na ang lahat.

Pero hinintay ni Tess na magsara ang gate niya.

“Ate.”

“Huwag.”

“Wala naman akong sinabi.”

“Mabuti.”

Nakapagtimpi ako hanggang dumating si Mang Ruel para bumili ng sigarilyo.

Mga totoong detalye lang ang sinabi ko sa kanya.

Iyon ang sabi ko sa sarili ko.

“Itim na kurtina. Tulog buong araw. Bawal ang bawang.”

Tumigil sa pagnguya si Mang Ruel.

“Nena.”

“Huwag.”

Pagsapit ng Sabado, may binoculars na siya.

Hindi nagtagal, may bagong detalye ang lahat.

May puting van na dumarating pagkatapos ng hatinggabi.

May mga pulang cooler na ipinapasok si Rafael.

May mga kahong may medical symbols na dumarating sa gate niya.

Wala nang silbi ang barangay group chat. Noong una, walang nagta-type ng bampira. Bat emoji, kabaong, at butil ng bawang lang ang ginagamit nila.

Paulit-ulit kong sinasabi, “Hoy, tama na. May paliwanag 'yan.”

Ang problema, kadalasan ay sinasabi ko iyon matapos akong magbigay ng bagong impormasyon.

Tapos, nagsabit si Mang Ruel ng bawang sa tabi ng gate niya, nakaharap sa bahay ni Rafael.

“Para sa mga insekto,” sabi niya sa akin.

“Ruel, pati insects nahihiya.”

Pinatanggal ko iyon.

Pero nakita na ni Rafael.

Pagkatapos noon, hindi na siya nagtatagal sa tindahan ko. Dati, tinatanong pa niya kung kumusta ang araw ko. Minsan, inayos niya nang libre ang maluwag na kable ng freezer ko.

Ngayon, bumibili siya ng kape at umaalis.

Tapos, dumating ang cooler.

Inilapag niya iyon sa tabi ng sapatos niya habang nagbabayad.

Nakasulat sa buong takip:

DUGO NG TAO — INGATAN

Napatitig ako.

“Night shift ako sa isang blood collection center,” sabi niya.

Uminit ang mukha ko.

“Ah.”

“Kadalasan, transport at donors. Kaya gabi ako.”

Isang normal na paliwanag.

Bubuksan ko na sana ang bibig ko para humingi ng tawad.

Noong gabi ring iyon, tumakbo papunta sa tindahan ko si Carlo mula sa katabing bahay.

“Ate Nena! May lalaking dinudugo sa loob ng bahay ni Rafael.”

Dapat nanatili ako sa likod ng counter ko.

Pero tumawid ako.

Nasa tabi na ng bintana ni Rafael sina Tess, Mang Ruel, at Lola Cora. May dala pang natitiklop na bangkito si Lola Cora.

May maliit na siwang sa gilid ng blackout curtain.

“Mali ito,” bulong ko.

Tapos, sumilip ako.

May lalaking nakahiga sa reclining chair, nakarolyo pataas ang manggas.

May tubong nakakabit sa braso niya.

Dumadaloy ang dugo papunta sa nakasabit na supot.

Nakatayo sa tabi niya si Rafael, naka-gloves at minamasdan ang tubo.

Bulong ni Mang Ruel, “Diyos ko.”

Biglang lumingon si Rafael sa bintana.

Mabilis na nagsara ang kurtina.

Nagkanya-kanya kaming takbo.

Pagsapit ng almusal, wala nang nagtatanong kung bampira ba si Rafael.

Ang tinatanong na nila, ano ang gagawin namin tungkol sa kanya.

PART 2: Kung Bakit Nagkasakit ang Lahat

Sa sumunod na linggo, si Rafael ang lalaking ayaw tabihan ng kahit sino.

Pinapapasok ang mga bata kapag bumubukas ang gate niya. May nagtanggal sa pangalan niya sa listahan ng basketball team kahit nakapagbayad na siya para sa uniform.

Kapag pumupunta siya sa tindahan ko, namamatay ang usapan.

Isang gabi, lalapit na sana siya sa bangko sa labas, pero nakita niya roon sina Mang Ruel at Kuya Boy kaya tahimik na lang siyang umuwi.

“Tess,” sabi ko, “ako ang nagsimula nito.”

Hindi niya ako pinagtanggol.

“Medyo.”

“Hindi ko naman siya tinawag na bampira.”

“Hindi mo na kinailangan, Ate.”

Nagdesisyon akong hihingi ng tawad.

Tapos, dumating ang piyesta namin.

Punong-puno ang covered court ng mga natitiklop na mesa, kable ng karaoke, mga batang nasa ilalim ng upuan, at pagkaing galing sa kalahati ng kalye.

Gumawa si Mang Ruel ng napakalaking tray ng baboy na binabad sa napakaraming bawang, nakakaiyak ang amoy kahit nasa kabilang dulo ka ng kuwarto.

Naghanda ako para kay Rafael ng hiwalay na inihaw na isda gamit ang malilinis na utensils.

Dumating siya pagkadilim.

Natahimik ang mesang pinakamalapit sa entrance.

Sa isang saglit, mukhang aalis na siya.

Nagmamadali akong lumapit.

“Rafa. Dito ka. Ipinagtira kita.”

“Walang bawang?”

“Wala. Dalawang beses kong chineck.”

“Salamat, Nena.”

Lalo akong nakonsiyensiya sa pasasalamat na iyon.

Mag-isa pa rin siyang umupo.

Tapos, napakalakas ng tawag ni Mang Ruel mula sa kabilang panig ng mesa, “Rafael, hindi ka talaga kumakain ng baboy?”

Tumingin si Rafael sa tray na puno ng bawang.

“Hindi iyan.”

May humagikgik.

Sabi ko, “Tama na.”

Tapos, hinablot ni Tess ang braso ko.

“Ate. Ang tiyan ko.”

Nagmamadali siyang umalis.

Napayuko si Lola Cora sa upuan niya.

Nabitawan ni Kuya Boy ang inumin niya.

Tapos, may nagsuka sa tabi ng stage.

Sa loob ng ilang minuto, bumagsak ang piyesta.

Pinagpapawisan at nanginginig ang mga tao, humihingi ng tubig. May babaeng nawalan ng malay. Namatay ang karaoke sa gitna ng love song.

“Ano'ng kinain ng lahat?” sigaw ko.

“Lahat!” sigaw ng kung sino.

Biglang itinuro ni Kuya Boy si Rafael.

“Ayos lang siya.”

Lahat ay napalingon.

Nakatayo si Rafael sa tabi ng mesa niya, walang sakit.

Tiningnan siya ni Mang Ruel. Tapos, ang baboy.

“Pinrotektahan tayo ng bawang mula sa kanya.”

“Ruel!” sigaw ko.

Pero kumalat na ang takot.

“Hindi niya kinain.”

“Alam niya.”

“Baka may ginawa siya.”

Tumingin si Rafael sa buong court.

Hindi galit ang mukha niya.

Nasasaktan siya.

“Iyan talaga ang iniisip n'yo?” tanong niya.

Walang sumagot.

Humakbang ako palapit. “Rafa, hindi.”

Diretso siyang tumingin sa akin.

Ako ang nagsimula ng tsismis. Ngayon, gusto kong magtiwala siya sa akin.

Tapos, bumagsak si Tess sa isang upuan.

Si Rafael ang unang kumilos.

Sinalo niya ito, maingat na ibinaba, chineck ang paghinga, saka sumigaw, “Sino ang kumain ng baboy?”

Nagtaasan ang mga kamay sa buong lugar.

“Sino ang hindi?”

Ako.

Si Rafael.

Si Carlo, dahil cake ang kinain niya sa hapunan na parang kriminal.

Ayos kaming tatlo.

Itinuro ni Rafael ang tray ni Mang Ruel.

“Ilayo n'yo iyan.”

“Ang baboy ko?” daing ni Mang Ruel.

“Oo. Ang baboy mo.”

Isa-isang chineck ni Rafael ang mga tao. Sino ang nawalan ng malay. Sino ang nakakainom pa ng tubig. Sino ang matanda na. Sino ang kailangang unang ihatid.

Sa gitna ng ulan, dumating sakay ng motorsiklo ang isang nurse mula sa health center.

Pagkakita niya rito, agad niyang tinawag, “Rafa! Ilan ang severe?”

Kilala niya ito.

Siyempre, kilala niya.

Nagtulungan sila habang inihahatid ng unang sasakyan ang mga pinakamalalang kaso.

Tapos, kumislap ang kuryente.

Napakarami pa ring may sakit.

Tumingin si Rafael sa bahay niya.

“May backup power ako, mga cot, malinis na tubig, at supplies. Puwede nating ilipat doon ang pinakamalala hanggang may dumating pang masasakyan.”

Walang gumalaw.

Iyon ang bahay na may maiitim na kurtina.

Mga pulang cooler.

Ang lalaking kinukuhanan ng dugo.

Tinitigan kami ni Rafael.

“Kung takot kayo sa bahay ko, bukas na kayo matakot. Ngayong gabi, tumulong kayo.”

Pinulot ko ang sapatos ni Tess.

Siya ang una naming binuhat patawid.

Tapos, si Lola Cora.

Tapos, si Mang Ruel.

Sa loob, may mga cot, selyadong medical supplies, backup batteries, at refrigerator na salamin ang pinto.

Huminto ako sa harap nito.

Sa likod ng salamin ay nakahanay ang mga supot ng pulang dugo.

Hinablot ni Mang Ruel ang pulsuhan ko.

“Nena,” bulong niya. “Saan ba tayo pumasok?”

PART 3: Ang Nasa Loob ng Bahay Niya

Ang pinasok namin ay ang pinakaligtas na bahay sa kalye namin.

Inabot lang kami ng ilan pang nakakahiyang minuto bago iyon naintindihan.

Nagsabit ang nurse ng malinaw na IV fluids para sa mga dehydrated nang malala. Palipat-lipat si Rafael sa mga cot at tinutulungan siyang i-check ang lahat.

Ibinigay niya kay Tess ang sarili niyang unan.

Naglagay siya ng electric fan sa tabi ni Lola Cora.

Tinakpan pa niya si Mang Ruel ng malinis na kumot kahit dalawang linggo siyang trinato nito na parang si Dracula.

Makalipas ang hatinggabi, nagising si Lola Cora.

Nakita niya ang malinaw na tubo ng IV na naka-tape sa braso niya.

Pagkatapos, nakita niya sa counter ang bukas na cooler ni Rafael na may dalawang selyadong blood bag sa loob.

Nakatayo sa tabi niyon si Rafael na naka-gloves.

Nanlaki ang mga mata niya.

“Nena.”

Nagmamadali akong lumapit.

Bumulong siya, “Nakuha niya tayo.”

“Lola, hindi.”

Nagising si Mang Ruel sa pinakamasamang sandali.

Nakita niya ang IV niya.

Nakita niya si Rafael.

Nakita niya ang dugo.

“Inuubos niya ang dugo natin!”

Napalingon ang nurse.

“Ano?!”

Nagising si Tess nang may singhap. May nagsimulang magdasal.

Pumikit si Rafael na parang isang lalaking pinag-iisipan ang bawat desisyon sa buhay na nagdala sa kanya sa kalye namin.

Nagmartsa ang nurse papunta kay Mang Ruel at itinuro ang supot sa ibabaw niya.

“Saline 'yan. Tingnan mo!”

Tinitigan ni Mang Ruel ang malinaw na fluid.

Tapos, itinuro ng nurse ang cooler.

“Sa mga donor galing ang dugong iyon. Walang kumukuha ng dugo mo.”

Katahimikan.

Lumapit si Lola Cora para siyasatin ang IV niya.

Ganoon din si Mang Ruel.

Tapos, nagsimulang tumawa si Tess.

Sumunod si Lola Cora.

Pati ako.

Pinilit ni Rafael na huwag tumawa.

Hindi niya napigilan.

Kahit si Mang Ruel, natawa rin sa wakas, nakahawak pa rin sa tiyan niya ang isang kamay.

Pagkatapos, ipinaliwanag ni Rafael ang totoo.

Napakasensitibo ng balat niya sa araw, kaya gabi siya nagtatrabaho at nakasara ang mga blackout curtain niya sa umaga.

Maaaring magdulot ng malalang allergic reaction ang bawang.

Ang gloves, coolers, tape, at kakaibang oras—bahagi ang lahat ng trabaho niya sa pagkolekta at paghahatid ng dugo.

At ang lalaking sinilip namin sa bintana?

“Donor,” sabi ni Rafael.

Tinakpan ko ang mukha ko.

“Siyempre.”

“Nawalan ng kuryente ang mobile unit sa malapit. May backup equipment ako rito kaya dito namin tinapos ang collection.”

Bulong ni Mang Ruel, “Ay, patay.”

Tumingin sa kanya si Rafael.

“Hindi patay. Mukhang iyon nga ang problema.”

Pagsikat ng araw, stable na ang lahat o naihatid na sa tamang medical care.

Ang malamang na salarin ay ang baboy ni Mang Ruel, na napakatagal na naiwan sa labas bago niluto.

Mukhang nasaktan talaga siya.

“Ang secret marinade ko.”

Sabi ni Tess mula sa cot niya, maputla pa rin, “Secret weapon pala.”

Walang mas malakas tumawa kaysa kay Rafael.

Maya-maya, nakita ko siya sa ilalim ng awning niya, umiiwas sa araw sa umaga.

“Ako ang nagsimula,” sabi ko.

Hindi siya nagkunwaring hindi niya alam ang ibig kong sabihin.

“Nagkuwento ako sa mga tao ng mga totoong detalye. Tapos, pinanood ko silang gawing pangit ang mga detalyeng iyon, at hindi pa rin ako tumigil sa pagsasalita.”

Tumingin si Rafael sa tindahan ko sa tapat.

“Alam kong may tsismis.”

“Gaano karami ang alam mo?”

“Sapat para malaman kong may nag-iwan ng bawang sa gate ko kahapon.”

Parang nahulog ang sikmura ko.

“I'm sorry, Rafa. Sobra.”

Lumitaw sa likod ko si Mang Ruel, hawak ang parehong tali ng bawang.

“Ako rin,” sabi niya. “Sorry.”

Sinulyapan iyon ni Rafael.

“Please, ilayo n'yo sa akin iyan.”

Napakabilis iyong inihagis ni Mang Ruel sa basurahan, muntik na akong matawa.

Tapos, tumingin sa akin si Rafael.

“May gusto akong isa.”

“Kahit ano.”

“Sa susunod na bumili ako ng kape, may tumabi sa akin.”

Mas masakit iyon kaysa kung sinigawan niya ako.

Pagkatapos ng lahat ng inisip namin tungkol sa kanya, ang gusto lang pala niya ay isang puwesto sa bangko.

Pagkalipas ng dalawang linggo, nagdala ang blood center ni Rafael ng mobile donation van sa kalye namin.

Walang nagbigay ng engrandeng apology speech.

Gumawa sina Mang Ruel at Kuya Boy ng may-lilim na daanan mula sa gate ni Rafael hanggang sa van.

Nag-tape si Tess ng karatula sa ibabaw ng isang food tray:

WALANG BAWANG — HIWALAY NA UTENSILS — HUWAG GALAWIN

Ikinuwento ni Lola Cora sa bawat donor kung paano siya minsang nagising sa bahay ni Rafael na kumbinsidong ninanakaw nito ang dugo niya.

“Lola, please,” daing ni Rafael.

“Totoo naman.”

Tapos, itinaas ni Mang Ruel ang manggas niya.

Tiningnan niya ang blood bag sa tabi ng upuan niya at lumunok.

Itinaas ni Rafael ang isang kilay.

“May problema?”

“Wala. Basta ikaw bahala kapag nahilo ako.”

“Minsan na kitang iniligtas.”

“Practice.”

Nang gabing iyon, pagkaalis ng van, tumawid si Rafael sa tindahan ko para bumili ng kape.

Nasa bangko na si Mang Ruel.

Umusog siya at tinapik ang bakanteng puwesto sa tabi niya.

“Dito.”

Umupo si Rafael.

“Basta tigilan mo na ang pagluluto ng baboy.”

Seryosong tumango si Mang Ruel.

“Fair.”

Iniabot ko kay Rafael ang kape niya.

Sa kabilang kalsada, nakasara ang mga blackout curtain niya. May pulang cooler sa loob mismo ng gate niya.

Napansin ko ang parehong bagay.

Siyempre naman.

Ako pa rin si Nena.

Pero ngayon, tumatawa na si Rafael sa bangko ko, balikat sa balikat ng parehong mga kapitbahay na minsang takot umupo malapit sa kanya.

At sa wakas, alam ko na kung kailan dapat manahimik.